• Yazdır
• Yorum Yaz

Aynalıkavak yazıları / fahri tuna


MÜDERRİSZADE MUSTAFA RIFAT EFENDİNİN BÜYÜK OĞLU

Sultan II. Abdülhamit'in bütün Osmanlı coğrafyasında 1905 yılında yaptırttığı detaylı bir nüfus sayımı vardır. Söz konusu sayıma göre Şeyhler Nahiyesi Dudu Divanı Hoca Köyü (bugünkü Kaynarca ilçe merkezi) o tarihte 53 haneli bir köydür. 20 Nolu hanede ise 23 kişiden oluşan Edip Paşa Ailesini şu şekilde görmekteyiz(1):


20 1 rıfatbeyzade edip bey bin Rıfat bey 1274
2 kardeşi Mehmet Münir bey 1292
3 kızı Kadriye hanım 1297
4 eşi Eda hanım 1280
5 Edipbey kardeşi Fellahe hanım 1284
6 diğeri Mesace hanım 1290 1309
7 Edipbey annesi Zehra hanım 1257
8 kölesi Tayyare 1286 1317
9 diğeri kölesi Behice 1289
10 diğeri Bayram 1287
11 Cariyesi Nevrice 1274
12 diğer cariyesi Cemalbaki 1276
13 Edipbey kardeşi Faika 1292
14 Mehmet Münir eşi Nevhavva 1293 1316
15 Edipbey oğlu Ruhi 1301
16 kızı Safvet hanım 1306
17 diğeri Şevket 1307
18 kızı Saide 1313
19 kızı Hafize 1305
20 Mehmet Münir kızı Fatma nur 1314
21 Edipbey kızı Muammer 1316
22 Edipbey eşi (Halide) hanım 1290
23 Edippaşa kızı Saniye 1318


EDİP PAŞA AİLESİ

Osmanlı Şer'iyye Sicil Defteri ve Osmanlı Nüfus Kayıtlarından da açıkça görüldüğü üzere: Edip Paşa'nın asıl adı Ahmet Edip'tir. Babası Müderriszade Mustafa Rifat Efendi köyün imam hatibi olup eşinin adı Zehra hanımdır. Hoca Köyü'nün merkezindeki Müderriszade Haci Ali Efendi tarafından vakfedilen camide uzun yıllar imam-hatiplik yapmış, 1892 yılında vefat etmiştir. Üç oğlu vardır: Ahmet Edip (r.1274 / m.1858 doğumlu), Ali Ziya ve Mehmet Münir (r.1292 / 1876 doğumlu).
Kocaeli Vilayet Meclisi Azası olduğu 1905 yılında yapılan nüfus sayımına göre; annesi, biri erkek üç kız dört kardeşi, iki eşi, tek oğlu, kızları ve torunları ile büyükçe bir konakta oturan, üç kölesi iki cariyesi de bulunan birisidir. Oğlunun adı Ruhi'dir.

TORUNU RUHİ SANER,
MÜDERRİSZADELERİ ANLATIYOR

Ruhi Saner, 1938 Ankara doğumlu, Edip Paşa'nın tek oğlu Ruhi Saner'in torunu, Hukuk Fakültesinde okudu, kamuda görev yaptı, konfeksiyon ticaretiyle uğraştı, evli, biri tiyatro sanatçısı, diğeri Birleşmiş Milletlerde proje uzmanı 2 çocuk babası, halen İzmit Yahyakaptan Semtinde oturuyor. Ona "Edip Paşa Ailesi"ni soruyoruz. Anlatmaya başlıyor (2):

450 YIL KADAR ÖNCE KAFKASYA'DAN GELMİŞİZ

"Ailemiz 450 ile 500 yıl kadar önce, muhtemelen Kanuni Sultan Süleyman Döneminde Kafkasya'dan gelip, Osmanlı Devleti tarafından Şeyhler nahiyesine (bugünkü Kaynarca ilçesine) yerleştirilmiş. Kafkasya kökenli olduğumuz için bize "siz Çerkez misiniz?" diye soruyorlar, biz büyüklerimizden "Çerkez'iz" diye bir şey duymadık hiç. "Türk'üz" derlerdi, yerel söyleyişle "Manavız" derlerdi. Belki Dağıstan Türklerinden olabiliriz. Tam bilemiyoruz yani. Aslında bizim aile şeceremiz ve dedelerimize gönderilen padişah fermanı ve sadrazam buyrulduları, yüzyıllarca saklanırken, 1921'de Yunan İşgalinde Kaynarca'daki evimizin yakılması üzerine, yok oldular. Ancak bizler, büyüklerimizden dinlediklerimiz, Başbakanlık Osmanlı Arşivinden ve Osmanlı Nüfus sayımlarından ulaşabildiklerimizle, aile bilgilerini büyük oranda tamamlamış bulunuyoruz."

DEDELERİMİZ MÜTESELLİM VE TIMARLI SİPAHİ,
1787'DE "300 ASKERİNLE SAVAŞA KATIL" EMRİ ALIYORLAR

"Ulaşabildiğimiz en büyük dedemiz Mehmet, Kafkasya'dan gelen dedemiz. Bizim ailede bazı isimler hep tekrarlandığı için buna biz I. Mehmet diyoruz. I. Mehmet dedemiz Kaynarca'ya ilk yerleşen. Tek başına gelmiyor elbet, bayağı kalabalık geliyor. Onun oğlu Mustafa. Onun oğlu II. Mehmet, mütesellim, yani İzmit Sancağına bağlı Şeyhler'de vergileri toplayan kişi. Aynı zaman da Tımarlı Sipahi. Ondan sonra oğlu Kasım, Kasım oğlu II. Mustafa. Hepsi mütesellim. Onun oğlu Ali. Onun oğlu II. Kasım. Onun oğlu Hacı Ali. Bu dedemiz Kaynarca'da eski ahşap camiyi yaptıran, vakfeden kişi. Kaynarcalı hemşerilerim iyi hatırlayacaklardır, bu cami 1977-78'e kadar vardı, dedelerimizin bir kısmının mezarları avlusundaydı. Elimizde Sadrazam Buyruldusu var ona gönderilen. Rumi 1203 tarihli, miladi 1787 tarihli. Dönemin Sadrazamı (bugünkü adıyla Başbakanı), Hacı Ali dedemize "Şeyhler Kazasından 300 nefer askeriyle Osmanlı-Rus savaşına katılmasını" emrediyor.

MÜFİT SANER, OSMANLI MECLİSİ MEBUSANI'NDA
İZMİT MEBUSU (1908-12)

Onun oğlu Süleyman bey. Süleyman beyin çocuklarının bir kısmını çıkarabiliyoruz. En büyük evladı Rıza bey. Rıza beyin 3 oğlu var: En büyük oğlu Mustafa Rıfat bey. İkinci oğlu Süleyman bey, Kaynarca Uzunalan Köyüne yerleşiyor. Onun iki oğlu bir kızı var, Refik Saner, oğlu II. Refik Saner halen köyde hayatta. I.Refik'in kardeşi İstanbul'da diplomattı Ruhi Saner, İstanbul'da o kol devam ediyor. Rıza beyin küçük oğlu İsmail. O kol İstanbul'a yerleşmiş. Onun oğlu Müfit bey, Mektebi- Mülkiye-i Şahane mezunu. Önce valilikler yapıyor, Kütahya, Isparta valiliği vs. Valiyken 1908-12 yılları arasında Osmanlı Meclis-i Mebusan'ında İzmit mebusu (milletvekili) seçiliyor. Tekrar vali oluyor. 1934'te Soyadı Kanunu çıktığında, Müfit bey "Saner " soyasını alarak hepimize bu soyadını kazandırıyor. Bütün aileye tebliğ ediyor, herkes bu soyadını alıyor. Onun oğlu Ahmet Ferit Saner önemli bir şahsiyet. Avrupa'da mühendislik öğrenimi görüyor, Türkiye'ye gelip Milli Eğitim Bakanlığında Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü, Bakanlık Müsteşarlığı yaptı. Ülkemizde teknik eğitimi kuran, geliştiren, teknik eğitime çok büyük emekleri olan kişidir. Müfit Saner'in kız kardeşi Saibe Hanım, bizim aileden ilk Amasya'ya gelin gidendir. Eşi Emekli Albay Ömer Lütfü Yasan, Atatürk'ün yakın arkadaşlarındandır, Atatürk döneminde 2 yıl Nafia (Bayındırlık) Bakanlığı yapan biridir. Müfit beyin kızı Mübeccel Hanım, Hacı-Bayram-ı Velinin torunuyla evliydi. Soyadları Hacıbayramıveli'dir.

MUSTAFA RIFAT BEYİN
ÜÇ OĞLU 4 KIZI VAR

Rıza Beyin en büyük oğlu Mustafa Rıfat Bey, tahminen 1830'larda doğmuş, Zehra hanımla evli. Kaynarca'da otuyor. Kaynarca Âyanı aynı zamanda. Dedesi Hacı Ali Beyin vakfettiği, halkın eski cami dediği, merkez camiinde de imamlık yapıyor bir yandan da. 1892'de vefat ediyor. Rıfat Beyin en büyük erkek evladı, benim dedemim babası Ahmet Edip Paşa. Rıfat Beyin iki oğlu daha doğuyor, biri Ali Ziya bey, diğeri Mehmet Münir bey. Mustafa Rıfat Beyin kızları da var. Raife Hanım, Felâ Hanım (oğlu var Mehmet Zeki isminde, onun da oğlu Aydın var), Faika hanım var İstanbul'da evli, çocuksuz, Şişli Camii karşısında bir konağı vardı. Muhlise hanım var, Basra Vali-yi Umumiliği görevinde bulunan Muhittin Paşa ile evleniyor, oğlu veteriner Albay Şerafettin Özker, iki oğulları vat; emekli banka müdürü Öner Özker, hâlen İstanbul'da yaşıyor, bir küçüğü Tarık Özker, İTÜ'de profesördü, vefat etti.

EDİP PAŞA 1858'DE KAYNARCA'DA DOĞUYOR

Edip Paşa, tam Ahmet Edip Bey, Mustafa Rıfat Beyle Zehra Hanım'ın çocuğu olarak, rumi 1274, miladi 1858 yılında Kaynarca'da doğuyor. İyi bir eğitim alıyor. Kaynarca Âyanı aynı zamanda. Osmanlı Devleti ona "Paşalık" unvanı veriyor zamanla. Osmanlı'da üç çeşit paşa var: 1-Askeriyede okuyup orduda yükselip paşa olanlar, 2- İdari görevle, örneğin vali veya vezirliğe getirilerek "sivil paşa"lık unvanı verilenler, 3- Devlete Âyanlık, voyvodalık görevlerinde üstün hizmetler verdiği için, Padişah tarafından "paşa" unvanı verilenler. Edip Paşa, bu 3. kategoriden paşa olanlardan. Kış ayları İstanbul'da, yaz ayları Kaynarca'da yaşıyor. Binlerce dönüm arazisi var. Kendisinin ve iki erkek kardeşinin Kaynarca'da konakları var. 1921 İşgalinde Yunanlılar ikisini tamamen yakıyorlar, üçüncüsü kısmen kurtuluyor. Ben o kurtulan konakta sünnet oldum meselâ. Kaynarca'da bugün hâlâ "Konak Mahallesi" vardır, sanırım adını o konaklardan alıyor. Edip Paşa, dört defa evleniyor. İlk eşi Eda hanım, Kandıralı. Eda hanım, Nihat Erim'in annesinin halasıdır. Eda hanımdan üç çocuğu oluyor. İkinci eşi Halide hanım. Üçüncü eşi Giritli Ayşe hanım. Dördünce ve son eşi Sadrazam İbrahim Sarım Paşanın torunu Leyla hanım.

MÜDERRİSOĞULLARININ SAYISI 500'Ü AŞMIŞ
DURUMDA

"Sülale Lakabımız uzun yıllar Müderrisoğulları. Osmanlı'nın son yıllarında ise Edip Paşa Ailesi olarak anılıyor ailemiz. Soyadı kanunu çıkınca da, ailenin en büyüğü eski vali-mebus (milletvekili) Müfit Bey, "Saner" soyadını alıyor, diğer aile fertleri de onu takiben Saner'i alıyorlar. Bugün Müderrisoğulları soyundan, saymadım ama, 500'den fazla varız. Aramızda bakanlar, mebuslar- milletvekilleri, belediye başkanları, sanatçılar, profesörler, büyükelçiler, generaller, yöneticiler, bürokratlar, doktorlar, sanayiciler, iş adamları, sporcular var. Arada toplanıyoruz, gelebilenler geliyor. Pera Palas Otelinin salonunda 250 kişi toplandık geçtiğimiz yıllarda. İstanbul Moda Deniz Kulübünde toplandık, yine o kadar kişi vardı. Duyarlılığımızı sürdürmeye çalışıyoruz. Benim tiyatro sanatçısı oğlumun adı Edip mesela. Necip Ağbimin (genel kurmay eski başkanı Necip Torumtay'ın) oğlunun adı da Edip'ti. Hemen hepimizin hâlâ nüfus kayıtları Sakarya Kaynarca'dadır. Aile mezarlığımız da Kaynarca ilçesindedir. Kaynarca bizim baba vatanımızdır; Müderrisoğulları nereye giderlerse gitsinler, kalpleri Kaynarca'dadır."


Ünlü Soprano Selma Berk Giray


EDİP PAŞA AİLESİNDEN;
SANATÇILAR

"Edip Paşanın en büyük çocuğu Fevziye Hanım: İstanbul'a bir Osmanlı subayı olan Kemal Berk'le evlenmiş, iki çocukları olmuş; biri Süreyya Berk, İstiklal Savaşı gazisi, diğeri Meliha Özker. Süreyya Beyin büyük çocuğu merhum Selma Berk Giray. Roma'da yaşayan opera sanatçısı, ünlü bir sopranodur; orada Kırım Hanı Doğan Giray'la evleniyor, Roma'ya yerleşiyor. Edip Paşa'nın ikinci çocuğu (tek oğlu) Ruhi Saner'in torunu (aynı adı taşıyan) Ruhi Saner, yani benim. Çatalcalı Hediye Saner'le evliyim. Oğlum Edip Saner, tiyatro sanatçısı, hâlen Bakırköy Belediye Tiyatrosunda yönetmen-oyuncu, ayrıca bugüne kadar 13 tv dizisinde rol almış. Yeşilçamın ünlü film yapımcısı rejisör Hulki Saner de ailemizin Uzunalan Köyündeki İsmail Bey kolundan gelmektedir."

Tiyatrocu Edip Saner

PROFESÖRLER

"Edip Paşanın oğlu Ruhi Saner'den torunu Prof.Dr.Tunç Aybak, hukuk profesörü.
Edip Paşanın kızı Macide Hanımdan torunu Prof.Dr.Adnan Göksel, kimya profesörü.
Edip Paşanın kızı Edibe Hanımdan torunu Doç.Dr. Eser Kumru Akın, ODTÜ'de öğretim üyesi.
Edip Paşanın kardeşi Mehmet Münir Beyin, kızı Nevzat Mutlu'dan torunu Prof.Dr. Sinan Ersin, Ege Üniversitesinde Cerrah profesörü."

Gümrük Tekel Bakanı Fethi Aşkın

BAKANLAR, BÜYÜKELÇİLER

"Edip Paşanın kızı Şevket Hanım, Kandıra'dan Kemal Aşkın'la evleniyor. İkinci çocukları Fethi Aşkın. Galatasaray Lisesi ve Hukuk Fakültesi mezunudur. Meksiko Büyükelçiliği ve Pamukbank Genel Müdürlüğü yaptı. Galatasaray, Ankara Gençlerbirliği ve Ankara Karması'nda futbol oynadı. Galatasaray Kulübü Divan Heyeti başkanlığı yaptı. 1960'da Gümrük ve Tekel Bakanlığına getirildi.
Edip Paşanın kızı Macide Hanımdan torunu, Birleşmiş Milletler gözlemcisi Diplomat Timur Göksel.
Edip Paşanın kızı Saide Hanımdan torunu, Paris, Madrid, Atina'dan görev yapan diplomat Edip Yeğiner.
Edip Paşanın kızı Saide Hanımdan torunu Emine Renda, Newyork kültür ateşesi,
Edip Paşanın oğlu Ruhi Beyden torunu Ebru Saner (yani benim kızım) Birleşmiş Milletler'in U.N.D.P.'de Proje Koordinatörü olarak görev yapıyor."


Genelkurmay Eski Başkanı
Orgeneral Necip Torumtay

GENERALLER

Ruhi Beyle söyleşimizden tespit edebildiğimize göre Edip Paşa Ailesinden 1'i orgeneral ikisi de korgeneral olmak üzere 3 general yetişmiş durumda. Anlatıyor: "Edip Paşa'nın 6. çocuğu Edibe Torumtay, dönemin Yalova Kaymakamı Amasyalı Nihat Torumtay'la evleniyor. Edibe-Nihat Torumtay'ın ikinci çocukları Genelkurmay eski başkanı (1987-90), Orgeneral Necip Torumtay'dır. Edip Paşa'nın Halide Hanımdan kızı Macide Hanım, İstanbul Üsküdar'da İstiklal Savaşı gazilerinden Kazım Göksel'le evleniyor. Çocukları Burhanettin Göksel, Hava Korgeneralidir, Manisa Valiliği de yaptı. Çok karizmatik biriydi. Edip Paşa'nın tek erkek çocuğu Ruhi Saner'in ilk evladı Mustafa Vecihi Saner'dir. 1908 doğumlu Vecihi amcam, Tevfik Fikret'in akrabası, Adli Tıp Müdürü Dr.Fehmi Rıza beyin kızı Feriha hanımla evliydi. Çocukları Emekli Korgeneral Çetin Saner, İzmir'de yaşıyor."

Ruhi Saner Semih Saner

SAKARYASPOR ESKİ BAŞKANLARINDAN
RIZA SANER DE EDİP PAŞA AİLESİNDEN

Edip Paşa (Saner) ailesi aslında İstanbul, İzmit ve Adapazarılıların da yakından tanıdığı bir aile.
İstanbul'un tanınmış avukatlarından Tevfik Güneş ve Turgay Güneş de, Münir Beyin torunlarından.
Yaşları 70'i bulan tüccar Ruhi Saner ve elektrik mühendisi – müteahhit-öğretim görevlisi Yetkin Saner, hâlen İzmit'in sevilen ve popüler simalarından.
Adapazarı'na gelince; Sakaryaspor'un 8. Başkanı Tüccar Rıza Saner de aynı aileden. Rıza Bey, yine bir zor dönemde 28.11.1974 ile 01.05.1975 tarihleri arasında Sakaryaspor Kulüp Başkanlığını üstlenmişti (3). Adapazarı'nda 1950'lerden itibaren kırk yıl kadar popüler inşaat mühendisi-müteahhitlerinden Sadi Saner de aynı aileden.
Halen reklamcılık sektöründe 48 yıldır hizmet veren Semih Saner de Edip Paşanın kardeşi Münir Beyin torunlarından. Diğer yandan Kemal Saraçoğlu'nun eşi, Semra Baldoğan ve Selçuk Saraçoğlu'nun anneleri Rezzan Saraçoğlu da, Edip Paşanın kardeşi Münir beyin torunudur.
Adapazarılıların yakından tanıdığı tüccarlardan Münir ve Melih Saner de, Edip Paşanın kardeşi Münir Beyin torunlarıdır.
Edip Paşa Ailesinin Kaynarca'da varlığını, Münir beyin oğlu, Kaynarca Belediye Başkanı Ferit Saner'in oğlu Uğur Saner sürdürmektedir.

Kaynaklar:
1) Kandıra Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğü Asar-ı Atik Kayıtlarından, Kocaeli Valiliğinin izniyle Fahri Tuna tarafından kopyalanmıştır,
2) Edip Paşa'nın tek oğlu olan Ruhi beyin torunu Ruhi Saner'le 20.9.2009 tarihinde İzmit KYÖT Lokalinde yaptığım söyleşide anlattıklarından,
3) Fahri Tuna, Adapazarı Yazıları, Değişim Yayınları, Adapazarı, 2007, s.429.

Yazı Tarihi : 29 Eylül 2009 Salı
Bu yazı 241 kere okudu

UYARI: Sitemizde yayınlanan yazarlara ait yazılar, yazarların görüşüdür ve yazarları sorumludur. Medyabar Multi Medya Haber Hizmetleri sorumlu değildir. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Yorumda yasal sorumluluk yorum yapan kişiye aittir ve Medyabar Multi Medya Haber hizmetleri sorumlu değildir. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında yorum gönderen muhataplarına dava açılabilmektedir. Yorum şikayet konusu olduğunda ,yazılı talep halinde adli makamlara bu yorumların IP adresleri verilmektedir.