• Yazdır
• Yorum Yaz

Aynalıkavak Yazıları / Fahri Tuna

HASAN UYAR
VE 56 YILLIK YENİ SAKARYA GAZETESİ


MUĞLA ULA'DAN BAŞLAYAN 80 YILLIK ÖRNEK BİR HAYAT

Hasan Uyar, Bıçaklardan Hamdi Uyar'ın üç erkek çocuğunun ortancası olarak 1929 yılında Muğla İlinin Ula ilçesinde doğar. Daha 7 yaşındayken, Adapazarı'nda gıda ticareti yapan ve çevresinde Sapancalı Mehmet Efendi olarak bilinen amcasının yanına, Adapazarı'na yerleşir. 73 yıl sürecek Karaosman Mahallesi Ulus Caddesi yılları başlamıştır artık. İlkokulu Adapazarı'nda okur. Askere kadar amcasının yanında ticareti öğrenir. Mudanya'daki askerliğinin ardından tekrar Adapazarı'na döner ve Sapanca'dan Sabahat hanımla evlenir. Bu evliliğinden Melih (1952) ve Meral (1954) adlı 2 çocuğu doğar. 1974 yılında Sabahat hanımın vefatı üzerine, bir süre sonra Gönül Güç ile evlenecek ve bu evliliğinden de Kemal ve Sinan adlı iki oğlu doğacaktır. 80 yaşının içindeyken, 23 Ekim 2009'de, Ulus Caddesindeki evinde hayata gözlerini yumacak olan Hasan Uyar'a, çocukları sorulduğunda daima – sırayla – şöyle sayacaktır: Melih, Meral, Yeni Sakarya, Kemal, Sinan.


Hasan Uyar arkadaşlarıyla – 1970'ler (Kemal Uyar Arşivi)


"TAHSİL EKSİĞİMİ GİDERMEK İÇİN GAZETEYİ KURDUM"

Hasan Uyar, askerlik dönüşü, gıda ticaretinin yanı sıra bir de matbaa kurmağa karar verir. Bunun için Orhan Camii'nin Uzunçarşıya bakan yönünde, Bakırcılar İçinde bir yer tutar ve matbaa kurar, yıl 1954'tür. Ardından da Matbaacı Sıtkı Aldinç ile gazete. Büyük oğlu Melih (1) de, damadı Zeki Aydıntepe (2) de, Hasan Uyar'a zamanla aynı soruyu soracaklardır: "Niçin gazete?" Cevap aynıdır: "Ben ilkokuldan sonra tahsil imkânı bulamadım, gazete ile tahsil eksikliğimi gidermek ve ekmeğini yediğim suyunu içtiğim şehrime borç ödemek istedim!"

DEMOKRAT SAKARYA MI, YENİ SAKARYA MI?

56. Yaş gününü kutlamaya hazırlanan gazetenin kuruluş öyküsünü, yaşı 80'e ulaşmış Sakarya basınının duayeni Abdullah Çelik'ten dinleyelim: "Şehrimizin ilk günlük gazetesi 7.12.1951'de çıktı, Adapazarı Akşam Haberleri, ben genç bir öğretmen olarak o zamanlar, sorgu yargıcı Nazmi Savaş'ın ricasıyla orada yazıyordum. Hasan Bey bana "hocam, Sıtkı Aldinç'le yakında bir gazete çıkaracağız, senden her türlü yardımı bekliyorum, gazeteyi sizlere güvenerek çıkarıyoruz" dedi. 1954 yılı Haziran başlarında Sıtkı Aldinç, Hasan Uyar, Fahri Çatallar, bir araya geldik. Yeni gazetenin adı ne olacaktı? Hasan Beyle ben "yeni il olduk, adı da Sakarya" gerekçesiyle "Yeni Sakarya" olsun, Sıtkı Aldinç'le Fahri Bey, "4 yıldır ülkemizde Demokrasi rüzgarları esiyor, iktidarda da DP var" gerekçesiyle "Demokrat Sakarya" olsun dediler. Hasan bey, soyadı gibi "Uyaroğlu"ydu, "Demokrat Sakarya"yı kabul etti. Meclisten 14 Haziranda Sakarya'nın vilayet olma kanunu geçmişti, ama Resmi Gazete'de yayımlanmamıştı. Demokrat Sakarya 17 Haziran 1954'te okurlarına merhaba dedi, kanun 22 Haziranda Resmi Gazetede yayımlandı. "Amacımız" başlıklı başyazıyı da Hasan Bey bana yazdırtmıştı" (3)

17 HAZİRAN 1954:
"AMACIMIZ TÜRK KÜLTÜRÜNE HİZMETTİR"

Gazete 17 Haziran 1954 Perşembe günü ilk sayısıyla okurlarıyla buluşur. "Demokrat Sakarya" adlı gazetenin logosunun hemen altında "Günlük Siyasi Gazete", "Sahibi" bölümünde Sıtkı Aldinç – Hasan Bıçak (sonra Uyar), "Mes'ul Müdür" Fahri Çatallar yazmaktadır. "İdarehane Tertip ve Baskı" Yeni Sakarya Matbaası Bakırcılar Çarşısı No 2/4 Adapazarı Telefon 685, "fiyatı" 5 kuruştur. "Abone ücreti" üç aylığı 4.5, altı aylığı 8, seneliği 15 liradır. İlk Manşet "Sakarya Vilayetinin Modern Konağı"dır. "Amacımız" başlıklı başyazıda ise "Demokrat Sakarya'da efendice, dürüst ve sadece memleket yararına yazılar göreceksiniz. Dedikodu, demagoji, isnat ve iftira, gazetemizde yer almayacaktır. (…) Türk Milleti'ne, Türk Kültürüne hizmet için ortaya atılmış bulunuyoruz. Amacımız Türk Demokrasisine hizmettir." Gazetenin Mes'ul Müdürlüğünü önce Fahri Çatallar'ın, sonra Muzaffer Şatır'ın, sonra Orhan Şevki Aldinç'in, en sonra da Nusret Özgen'in üstleneceği bu "I. Yeni Sakarya Dönemi", 9 yıl sonra, "Demokrat Sakarya" adıyla son sayıyla 18 Nisan 1962 tarihindeki 2.407 sayıyla son bulacaktır. (4)

19 NİSAN 1962
ARTIK YENİ SAKARYA VAR

Hasan Uyar, Sıtkı Aldinç, Fahri Çatallar, Nusret Özgen, Muzaffer Şatır, M. Teymur Ateşli, Abdullah Çelik, Orhan Şevki Aldinç (Şarkıcı Ayşegül Aldinç'in babası) gazeteyi 6 yıl sırtlarında başarıyla taşırlar. 27 Mayıs 1960 tarihinde askeri ihtilal olmuş, DP İktidarı der dest edilmiş, meclis feshedilmiştir. DPli Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes'le arkadaşları idamla yargılanmaktadırlar. Abdullah Çelik'in deyimiyle "Demokrat" artık "özgürlük" anlamında değil "düşükler", "kuyruklar" anlamında olumsuz bir sözcük olmuştur. Bu sırada Sıtkı Aldinç de ortaklıktan ayrılmıştır. Her zaman "orta yolu" tercih eden Hasan Uyar, 19 Nisan 1962 tarihli 2.408 sayılı nüshadan itibaren gazeteyi "Yeni Sakarya" olarak yayımlamaya başlayacak, bunun nedenini o günkü başyazısında "bir zaruretin zoru" olarak açıklayacak ve gerekçe olarak "Demokrat Sakarya gazetesi ile Yeni Sakarya Matbaası aynı şahıslarda olduğu için , zaman zaman içinden çıkılmaz karışıklıklara sebep olmaktaydı. Bu bakımdan, ruh aynı olmak şartı ile gazetemizin ismini matbaamız ismiyle birleştirmiş bulunuyoruz"u (5) gösterecektir. Adı değişen gazetenin "Sahibi" Hasan Bıçak (Uyar), "Mes'ul Müdürü" Nusret Özgen'dir. "İdarehane" Bakırcılar İçi, no 8 Adapazarı, telefon 1105'dir. Logonun altında "Günlük Siyasi Müstakil Akşam Gazetesi", Fiyatı 5 kuruştur. Tipo tekniğiyle basılan gazetenin 2001 yılında ofset baskıya geçişine dek sürecek olan bu döneme biz "II. Yeni Sakarya Dönemi" diyoruz.


Adapazarı Belediye Başkanı Ünal Ozan Yeni Sakarya'da -1977
Soldan: Abdullah Çelik, Ünal Ozan, Zeki Aydıntepe, Hasan Uyar.
(Yeni Sakarya Arşivi)


2001 DEVRİMİ
YENİ SAKARYA OFSETE GEÇİYOR

17 Ağustos 1999 Depremi olmuştur, Adapazarı "yüz yılın felaketi" denilen büyük bir maddi-manevi yıkımdan çıkmıştır. 4.000'e yakın hemşerimiz canını kaybederken, 30.000 bine yakın ev ve işyeri kullanılamaz haldedir. Depremden kısa süre sonra şehirde Tuncer Tepe ve Ailesinin sahip olduğu "Adapazarı" ile Sakarya Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Necdet Güngörsün ve ortaklarının 14 Şubat 2000'de kurduğu "Yenigün", yani iki adet günlük ofset gazete yayımlanmaktadır. "Akşam Haberleri" ve "Anadolu" ise akşam gazetesi olarak yaşam mücadelelerini bin bir zorlukla sürdürmektedirler. Yeni Sakarya ise tam 46 yıldır "tipo" tekniğiyle 4 sayfa olarak okurlarıyla buluşmaktadır. Artık Yeni Sakarya'da da "ofset devrimi"ne sıra gelmiştir. Melih Uyar ve Zeki Aydıntepe, nihayet Hasan Uyar'ı "ikna" ederler ve gazete 2001 yılından itibaren ofset renkli olarak basılmaya başlar. Bu durum bu yazının yazıldığı 12 Haziran 2009 tarihinde de devam etmektedir. Bu dönemi ise "III. Yeni Sakarya – Ofset Dönemi" denmektedir.



ZEKİ AYDINTEPE:
"YÜZ AKIYLA GEÇEN 56 YIL"

1980'lerden itibaren 30 yıla yakındır Yeni Sakarya'nın genel yayın yönetmenliği görevini yürüten Zeki Aydıntepe'ye "Kayınpederi Hasan Uyar'ı ve Yeni Sakarya'nın yayın ilkelerini" soruyoruz: "Yaklaşık yarım asır Sakarya medyasına hizmet etmiş biridir. Aynı zamanda Sakarya Gazeteciler Cemiyeti'ni kuranlar arasında yer alarak mesleğe saygınlık kazandırmak adına olağanüstü mücadele örneği sergileyen bir meslek büyüğüdür. Çalıştırdığı kişilerin alın teri kurumadan vaat ettiği her taahhüdü yerine getirmiş, ölene kadar da aynı ilkeler doğrultusunda hareket etmiş bir büyüğümüzdür. Cenazesi sonrasında, bir faninin arkasından söylenmesi gereken ne kadar güzel söz varsa söylenmiş, ender gazeteci ve iş adamlarından birisi olarak aramızdan ayrılmıştır. Bu özelliği çocuklarına, gazetesine, çalışanlarına bıraktığı en büyük miras olmuştur. 1973 yılında bazı yazılarımı beğenip bende istidat görünce "seni yazı işleri müdürü yapalım" dedi. Benden onay aldığında bana ömür boyu unutmayacağım bir ilke söyledi: "Gerekirse kırma bahasına, kalemini hiçbir gün satma". Ben ve bütün Yeni Sakarya çalışanları, rahmetli Hasan Beyin o gün söylediği ilkeleri unutmadan gazeteyi yaşatmaya çalışıyoruz."



Hasan Uyar ve arkadaşları dönemin başbakanı Süleyman Demirel ile – 1970
(Yeni Sakarya Arşivi)

" GAZETEYİ HİÇ BİR YERE SIRTINI DAYAMADAN YAŞATTI "

"Hiç kimseyi kırmaz, herkese sevecen duygularla yaklaşır, sinirlense belli etmez, zaman gelir çocukla çocuk, büyükle büyük olurdu. Yaşam tarzında hep iyilikten yana ölçüler hakim olmuştur. Hiçbir siyasi, sosyal, resmi ve sivil kurum yoktur ki sırtını dayamış olsun. Bu yönüyle gazetenin logosunun üstüne "yerel medyanın yüz akı" ibaresi yazılan tek gazetedir. Çalışanlarına ne söz verdiyse, "ağzından çıkan kanun"muşcasına yerine getirirdi. Her zaman ılımlı, orta yollu, doğrulardan yana tavır koyar, böyle bir yol izlerdi. Gazetesine çiçek, çiçeğim derdi. Onu daima bir çiçek gibi koklardı. Son zamanlarında klasik tavrını bırakıp yeniliğe açılan (2001'de ofsete geçiş vs.) her olgu ve düşünceye katılarak elinden geldiğince desteklemeye çalışırdı. O bizim için patron değil bir arkadaştı. Ayrıca benim için de her şeyimi paylaştığım dert ortağımdı. Biz Yeni Sakarya'yı, sadece yaşatmak adına değil, Hasan Uyar İlkeleri doğrultusunda hizmet adına devraldık. Adapazarı'nda bugün Hasan Uyar Felsefesiyle ayakta kalan, devlete, çalışana ve ilgili kurumlara tek delikli kuruş borcu olmayan, her yönüyle iftihar edilen tek gazete Yeni Sakarya'dır."


"GAZETESİNE EVLAT SEVGİSİYLE BAĞLIYDI"

"Sakarya'da ilk ofset gazete, 1981 yılında kurulmuştur. Günaydın gazetesi destekli Kocaeli gazetesinin imtiyaz sahibi Dündar Çiğit, Adapazarı'nda da bir ofset gazete çıkartmak için araştırma yapıyor. Araştırmasında hep adres Yeni Sakarya ve Hasan Uyar'a çıkıyor. Gazetesini çocuklarından ayırmayan Hasan Uyar'a gelip, "ortak gazete kurma teklifi"nde bulunuyor. Ama inisiyatif onlarda olacak şeklinde bir teklif. Hasan bey, "gerekirse ofset gazeteyi ben kurarım" cevabını vererek teklifi kabul etmiyor. Evlat sevgisiyle bağlı olduğu gazetesine kıyamıyor."

OĞLU MELİH UYAR:
" 20. YÜZYILIN EN ADALETLİ ADAMIYDI"

Üç oğlundan en büyüğü olan Melih Uyar'a "Hasan Uyar nasıl bir babaydı?" diye soruyoruz. Cevaplıyor: "Babalık vasıflarının bütün güzelliklerini üzerinde taşıyan biriydi. Bir dürüstlük timsali insandı. Bana 20. yüzyılın en adaletli adamı kimdir diye sorulsa Hasan Uyar'dır derim, babam olduğu için değil ama. İnsana çok değer verirdi, yaşına bakmadan. Çok cömertti. "

" EVDEKİLER BABAMIN BALIK TUTTUĞUNA HİÇ İNANMADILAR"

Melih Uyar'dan Hasan Uyar'la ilgili bir anekdot rica ediyoruz, kırmıyor: "1961 yılıydı. 8-9 yaşlarındayım. Babam ilk defa 6 metrelik kayık almıştı, Sapanca Gölü'nde balığa çıktık. Kayıkta ben ve amca oğlum Sadi de var. Babam evdekilere "sakın yemek yapmayın, balık getireceğim" dedi. Çıktık balığa, saatler sonra bir tane bile tutamadan döndük. Kayığı kıyıya çekerken bir balıkçı gördük. Elinde 10 kğlık canlı bir yayın balığı vardı. Babam o balığı 5 liraya satın adlı, bize de sakın evde söylemeyin diye tembih etti. Sadi'yle sırtladık balığı eve geirdik. Evdekilere "bu balığı babam tuttu" dedim. Balık pişirildi, sofra kuruldu, sıra yemeğe geldi. Şakalaşırken babam bana hafiften bir tokat attı, ben de "dede, o balığı babam tutmadı, 5 liraya satın aldı" diye ihbar ettim. Evde bir kahkaha. Sonra, babam 250 metrelik ağ aldı, çok ama çok balıklar tuttu ama dedem ve evdekiler hiçbir gün onun balık tuttuğuna bir daha inanmadılar, hep "5 liraya mı aldın?" sorusunu sordular."



Hasan Uyar Gazetenin 52. Yaş Pastasını Kesiyor – 2005
Soldan: Arda Aydıntepe, Sinan Uyar, Melih Uyar, Hasan Uyar, Meral ve Zeki Aydıntepe ve Kemal Uyar.
(Yeni Sakarya Arşivi)


ARDA AYDINTEPE
"ÇOCUKKEN ELİME ÇİÇEK DİYE YENİ SAKARYA'YI TUTUŞTURURDU "

2000'lerin başından bu yana gazetenin yazı işleri müdürlüğünü üstlenen, torunu Arda Aydıntepe, dedesi Hasan Uyar'ı şöyle anlatıyor: "Hasan Uyar (Dedem) benim gözümde ve gönlümde her zaman farklı bir yeri olan bir insandı. Beyefendiliği, çalışkanlığı, disiplini, iş ahlakı, doğruluğu, cana yakınlığı, samimiyeti, giyimi kuşamı her kesimin beğenisini ve saygısını kazanmıştı. Onunla olan anılarımızı anlatmaya kalksam gazete sayfalarımız yeterli olmaz sanırım. Yeni Sakarya onun bir parçası, çocuğu gibiydi. Dedemlere gitmek için can atardım küçüklüğümde. Her gittiğimizde çok eğlenir ve hiç dönmek istemezdim o bahçe içinde çiftlik diye tabir ettiğim evlerinden. Tam kapının ağzına geldiğimiz veda anında dedem, "Şu çiçeği de unutmayın diye YENİ SAKARYA GAZETESİ'Nİ' tutuştururdu elimize. Gazetesi onun için bir çiçek kadar güzel, temiz ve kıymetliydi. Bu çiçeği soldurmamak adına üzerimize düşen görev ve sorumluluğun bilincinde olarak aynı iş ahlakıyla çalışmaya devam ediyoruz. " (6)

SADIK CANLI
" ŞEHRİN GELENEĞİNİ ÖN PLANDA TUTAN GAZETE "

Sakarya eşrafından Dr. Sadık Canlı'ya "Hasan Uyar'ı" sorduk. İşte görüşleri:" Ben 1060'dan bu yana Sakarya basınını yakından takip ediyorum. Benim için Yeni Sakarya, basınımızın en iyi gazetelerinin başında gelir. Yeni Sakarya'da körü körüne muhalefet hiç görmedim. Şehrin geleneğini daima ön planda tutmuştur. Sansasyondan uzak, haberini yaptığı insanlara da saygılıdır. Hasan Uyar'ın, biraz tutucu gibi görünmesi onun şehir eşrafından olmasından kaynaklanmıştır. Hasan bey, şehirde ağırlığı olan bir insandı. Onurlu bir insandı, ama gururlu değil. Küçüklerine karşı daime nezaketli ve saygılıydı. Onun bu mizacı, 50 sene boyunca gazeteye de yansımıştır. Şimdikiler de onun mirasını sürdürmeye çalışıyorlar." (7)

60 YILLIK ARKADAŞI ABDULLAH ÇELİK:
" ÇOK YARDIMLAR YAPAR AMA GİZLERDİ "

60 yıllık arkadaşı Abdullah Çelik'ten dinleyelim bir de rahmetli Hasan Uyar'ı: "Dört dörtlük bir insandı (aynı cümleyi bir daha tekrarladı). Hiç bencil olmayan, reklamı sevmeyen biriydi. Dünya iyisi bir insandı. Meselâ Fahri Çatallar cezaevine düştüğüne evine üç tekerlekli araba ile 2-3 ay yetecek kadar gıda maddesi gönderiyor, arabacıya da "kimin gönderdiğini söylemeyeceksin" diye tembih ediyor. Cezaevinden çıkınca Fahri bana dedi ki, "bizim eve, Allah razı olsun, birisi gıda göndermiş ama kimliğini gizlemiş. Ben Hasan Uyar'dan şüpheleniyorum." Ben öğrenirim dedim. Hasan Beye, "niçin Fahri'nin evine gıda gönderdin de gizledin kimliğini?" diye sorduğumda, "Abdullah hoca, iyilikler yardımlar gizli kalmalı" dedi. Çok cömert, çok yardımsever, çok gösterişsiz, çok dürüst biriydi rahmetli." (8)


------
1) Melih Uyar, 1952 Adapazarı doğumlu, Ticaret Lisesi mezunu, evli 2 çocuk babası, halen Adapazarı'nda ticaretle iştigal ediyor, 11.06.2009'da yaptığımız görüşmede anlattıklarından,
2) Zeki Aydıntepe, 1945 Niğde doğumlu, Yüksek okul mezunu, evli 3 çocuk babası, halen Yeni Sakarya gazetesinin genel yayın müdürü, 11.06.2009 tarihinde Yeni Sakarya gazetesinde yaptığımız görüşmede anlattıklarından,
3) Abdullah Çelik, 1928 Sapanca doğumlu, Arifiye Köy Enstitüsü mezunu, emekli eğitimci-yazar, evli 3 çocuk babası, kendisiyle 11.6.2009 tarihinde ÇEK-1 İşhanındaki bürosunda yaptığımız görüşmede anlattıklarından,
4) Yrd.Doç.Dr. Enis Şahin, Sakarya Basın Tarihi, SGC Yayını, İst.-2005, sh.69-71,
5) Yrd.Doç.Dr. Enis Şahin, a.g.e., sh.95-96,
6) Yeni Sakarya Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Arda Aydıntepe'nin, 12.0.2009 tarihinde dedesiyle ilgili olarak bana geçtiği e-postada söyledikleri,
7) Sadık Canlı, 1948 Adapazarı doğumlu, genel cerrah, evli, 6 çocuk babası, 11.06.2009 tarihinde yaptığım görüşmede anlattıklarından,
8) Abdullah Çelik, 1928 Sapanca doğumlu, Arifiye Köy Enstitüsü mezunu, emekli eğitimci-yazar, evli 3 çocuk babası, kendisiyle 11.6.2009 tarihinde ÇEK-1 İşhanındaki bürosunda yaptığımız görüşmede anlattıklarından.

Yazı Tarihi : 17 Haziran 2009 Çarşamba
Bu yazı 537 kere okudu

UYARI: Sitemizde yayınlanan yazarlara ait yazılar, yazarların görüşüdür ve yazarları sorumludur. Medyabar Multi Medya Haber Hizmetleri sorumlu değildir. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Yorumda yasal sorumluluk yorum yapan kişiye aittir ve Medyabar Multi Medya Haber hizmetleri sorumlu değildir. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında yorum gönderen muhataplarına dava açılabilmektedir. Yorum şikayet konusu olduğunda ,yazılı talep halinde adli makamlara bu yorumların IP adresleri verilmektedir.